De mooiste miniatuurwereld van Scandinavië

Een fietser trapt voorbij. Als het donker wordt steekt in een huisje iemand de olielamp aan. Een stoomtrein stopt bij het station en de laatste railbus van de avond vertrekt richting het volgende station. Het piept en rookt. Druk op een knop: een fietser rijdt vlak langs je neus! In het bos zijn de uilen te horen, en voor je het weet breekt de dag weer aan! Elk kwartier verandert de dag in nacht.

Wanneer ik zie hoe het schemert boven Lidhult en de lampen aangaan, dan is dat verdorie beter dan in werkelijkheid.

Lilla Småland is de naam van onze spannende miniatuurwereld, die zal uitgroeien tot meer dan 750 vierkante meter. Hier ontmoet je een Smålands landschap met echte verhalen en bijna waargebeurde sagen. Een geschiedenisboek in modelvorm dat laat zien hoe Småland en Zweden veranderde van een agrarische samenleving in een geïndustrialiseerde maatschappij en in een samenleving met ondernemers.

In de zomer van 2026 kun je beleven…

…fototentoonstellingen, documentaires en verhalen, samen met de miniatuurwereld die is gegroeid tot 200 m² met haar stations en zijn vele, vele details. Ja, er zijn zó veel details dat je ze bij je eerste bezoek gegarandeerd niet allemaal zult ontdekken. Het brein kan simpelweg niet al het moois verwerken dat de landschapsbouwers en uitvinders van de Miniwereld voor je hebben gecreëerd.
Elke 15 minuten valt de avondschemering en de nacht over Lilla Småland. Dan gaan de lampen in alle huizen aan, terwijl het bos donker en stil wordt. Hoor je de uil? Zie je de blik van de uil die je aankijkt?

De landelijke idylle Bökö

met haar hongerige kippen die in de grond pikken, als je op de knop drukt. De melkauto komt aangereden, en ja hoor, is het is de stationschef die daar aan het roeien is?

De levendige gemeenschap Lidhult

met de zagerijen en de prachtige Lidhultsrivier met echt stromend water.

Midden op de dag is er volop activiteit in het kleine dorp Lidhult. Vrachtwagens rijden voorbij. Een bruiloft is afgelopen en het gelukkige bruidspaar vertrekt op een Vespa, de toekomst tegemoet. Hier komen twee mensen aanfietsen, als je hun fietstocht met een knop start!

Maar wat ligt daar onder de grote vorkheftruck bij de zagerij? Dat ziet er misschien een beetje griezelig uit. Hoe dan ook werd Lidhults Mechanische Werkplaats later Kalmar LMV/Kalmar, de wereldwijd toonaangevende innovator op het gebied van vorkheftrucks.

Herfstachtig Åsen en Unnen

Over de streek waait een oostelijke wind en grote golven zijn te zien op het wateroppervlak van het meer Unnen. Stoomboot Vega rukt aan de touwen bij de stenen pier, terwijl de rook uit de schoorsteen wegtrekt over de herfstkleuren bij Åsen.

Het station Åsen met het herfstlandschap en de brandende schuur – ja, hoe triest het ook is, hij brandt (bijna) helemaal af! Unnen, het station met dezelfde naam als het meer Unnen, ligt slechts enkele kilometers van Åsen vandaan. Goederentreinen met hout rijden tussen de stations door het stormachtige herfstlandschap, met de prachtig in herfstkleur getooide bomen.

Åsen en Unnen zijn bijna klaar. Er ontbreken nog wat verfijningen en details. Er is een geoefend oog nodig om dat te zien! Door de 400 miniatuurbomen giert de storm; ja, de bomen waaien drie keer per dag heen en weer in de nagebootste herfststorm.

Byholma onder constructie

Station Byholma is een typisch plattelandsstation met een paar winkels en een smederij. Denk eens aan al die kleine dorpen, met heel andere namen, die in Zweden – en in de wereld – zijn ontstaan daar waar de spoorlijn zich een weg baande.

Byholma is in aanbouw en in de fase van detailplanning. Hier zie je hoe de landschapsbouwers, uitvinders, historici en projectontwerpers van Minivärlden ontwerpen en werken aan wat Byholma zal worden.
Er zijn al meerdere modelhuizen gebouwd, en bij het stationsgebouw veegt de schoorsteenveger met zijn schoorsteenborstel – als je op de knop drukt!
Je ziet ook hoe de planning van de terreinen en de toekomstige autowegen vordert.

In Byholma zullen we de periode vóór, tijdens en na de militaire vliegbasis tonen. Je kunt nu al alle drie de landschappen zien.
Hoe gaat dat in zijn werk? Dat is een geheim dat je pas te zien krijgt wanneer je Minivärlden bezoekt en de dag overgaat in de nacht…

Piksborg en Bolmen onder constructie

Bolmen was het eindstation van de spoorlijn die werd aangelegd om het waardevolle hout uit Småland naar de haven van Karlshamn te vervoeren. We hebben nu een plaat gemaakt zodat je de stations echt goed kunt zien, maar het landschap bevindt zich nog slechts in de ideeënfase.

In Piksborg stond een 14e-eeuws kasteel dat de Zweden beschermde tegen de Denen en tegelijkertijd fungeerde als een soort “belastingkantoor”. Dat kasteel zal uiteraard worden gebouwd, ook al werd de spoorlijn pas 550 jaar later aangelegd. Maar verder is er, naast de prachtige natuur, niet zo veel ander bezienswaardig te tonen in Piksborg.

Bolmen is momenteel het eindstation, en hier zullen we in de toekomst laten zien hoe het kleine vissersdorp uitgroeide tot een spoorwegknooppunt.

Een Smålands geschiedenisboek in miniatuur

Lilla Småland is het project dat veel uren in beslag neemt voor de leden van Minivärlden. Met Smålandse koppigheid blijven we voortdurend verder bouwen. Elke maand gebeurt er iets nieuws, dus dit wil je niet missen!

Ljungby was in de eerste helft van de 20e eeuw een spoorwegknooppunt met twee treinlijnen die elkaar midden in de stad kruisten. De smalspoorlijn werd gesloten in 1966 en de gewone spoorlijn in 1997. Het waren deze spoorwegen die leven brachten in alle kleine boerderijen, dorpen en gemeenschappen.

Industrieën werden opgericht, mensen vestigden zich er en het leven bloeide op.

Lilla Småland vertelt het verhaal van hoe een ruig en arm deel van Zweden werd omgevormd van een agrarische samenleving tot een sterk geïndustrialiseerde regio, vanaf het einde van de 19e eeuw tot vandaag. Simpel gezegd: een geschiedenisboek in miniatuur.

Alles wat je ziet is tot in het kleinste detail met de hand gemaakt.

Hoe kun je zo’n mooie modelspoorbaan bouwen? Lilla Småland is een modelspoorbaan, of een miniatuurwereld zoals wij het meestal noemen. Een modelspoorbaan toont vooral rails en treinen. Lilla Småland is zoveel meer, met grote landschappen, gebouwen, wegen, huizen, dieren en natuur. Dit alles wordt met de hand gebouwd van metaal, hout, plastic, klei, textiel en bepaalde speciale materialen.

Wie bouwen Lilla Småland? Onze modelbouwers werken op vrijwillige basis om omgevingen en scenario’s te creëren. Treinen rijden, fietsers fietsen, mensen lopen en tractoren ploegen. Het bos ruist, de bomen wiegen. En in dit alles sluipen verhalen binnen uit het leven langs de belangrijke spoorwegen. Wie weet wordt jouw huis wel een model in Lilla Småland? Of jijzelf? Net als in het echte leven, maar dan in een miniatuurwereld.

Klein Småland wordt nooit echt af

Wanneer de miniatuurwereld Klein (Lilla op z’n Zweeds) Småland “af is” is, kun je Ljungby, Ryssby, Målaskog, Tutaryd, Stavsjö/Dragaryd, Angelstad, Bolmen, Piksborg, Byholma, Åsen, Unnen, Lidhult, Bökö, Vittaryd, Lagan, Kånna, Bäck, Hamneda, Hornsborg en natuurlijk Agunnaryd beleven. Maar in Agunnaryd reden toch geen treinen, denkt de kenner. Nee, dat klopt, maar de plaats zorgde wel voor veel spoorvervoer en werkgelegenheid voor de lokale zagerijen toen Ingvar Kamprad IKEA in het dorp oprichtte. Dat willen we echt laten zien! De spoorlijn en de gemeenschap zijn immers nauw met elkaar verbonden.

We gaan fragmenten tonen uit de gouden eeuw van elke plaats, in een boeiende mix van landschappen. De historische achtergrond is belangrijk, maar de verhalen minstens zo. We willen je trakteren op op bronnen gebaseerde feiten, lokale sterke verhalen en legendes. Het wordt veel werkelijkheid en ook een klein vleugje fantasie…

Spoorweggeschiedenis

“Lilla Småland” is eigenlijk onze verzamelnaam om Smålandse gemeenschappen te tonen die zijn ontstaan dankzij drie spoorlijnen.

Halmstad–Bolmens Spoorlijn, spoorwijdte 1067 mm (1889–1966)
Vislanda–Bolmens Spoorlijn, spoorwijdte 1067 mm (1878–1966)
Skåne–Småland Spoorlijn, spoorwijdte 1435 mm (1893/1899–1997)

Ons doel is om deze spoorlijnen opnieuw op te bouwen met ongeveer 20 stationsgemeenschappen en andere bezienswaardigheden die binnen de huidige gemeente Ljungby liggen. De miniatuurwereld Lilla Småland zal ongeveer 750 m² gaan beslaan.

Eerlijk gezegd waren er in heel Zweden vergelijkbare dorpen als Lidhult of Lagan. Ze hadden alleen andere namen. Wanneer je Lilla Småland in de miniatuurwereld beleeft, kun je in feite je eigen woonplaats herkennen — als je een beetje met je ogen knijpt…

Wat gebeurt er in de toekomst?

Er zijn modelbouwers, uitvinders, timmerlieden, projectleiders, landschapsbouwers, IT-technici, programmeurs, fijnmechanici, 3D-ontwerpers, kunstenaars en nog veel meer nodig om Lilla Småland te creëren. Hoe meer, hoe beter. Je bent van harte welkom om mee te helpen. Hier kun je meer lezen over hoe je ter plaatse of vanuit huis kunt bijdragen.

Bökö – 16 m² – 99% voltooid

Voor jou ziet het er af uit. Voor ons zijn er nog een paar kleine details over, maar die zul je niet merken.

Lidhult – 14 m² – 90% voltooid

Hier is nu een vrijwel compleet landschap.
Treinen rijden al, maar er zal meer treinverkeer worden gecreëerd. De programmering van de verlichting is gaande. De autoroutes worden verder afgesteld.

Åsen en Unnen – 13 m² – 95% voltooid

Het grootste deel van het gedetailleerde landschap is klaar, maar er moet nog het nodige gebeuren, vooral dicht bij de toeschouwer.
De meeste speciale effecten werken, maar het werk om de wind door het wuivende herfstbos te laten waaien is nog gaande. De verlichting moet nog worden gebouwd en geprogrammeerd.

Byholma – 15 m² – 20% voltooid

De planning voor het landschap is begonnen met mock-up-huizen en oppervlakken. Een autoroute is in planning en een geheime speciale effect in het landschap is technisch al geïmplementeerd. De treinen rijden, maar het verkeer moet worden uitgebreid.

Het landschap bij Madsjön en Moss-Hylte neemt langzaam maar zeker vorm aan. Een jager schiet fout en de schoorsteenveger is aan het werk – als je op een knop drukt uiteraard!

Piksborg en Bolmen – 28 m²

De rails liggen er en de treinen rijden, maar het verkeer zal echt worden uitgebreid!
We hebben veel ideeën over hoe het landschap opgebouwd moet worden,
maar er is nog niets definitief vastgelegd. Mogelijk moeten we het onderstel
verbouwen om het meer Bolmen met echt water te kunnen aanleggen, 7 × 3 m.

Toekomstige stations

Angelstad, Stavsjö/Dragaryd, Ljungby, Tutaryd, Ryssby, Målaskog,
evenals Lagan, Vittaryd, Kånna, Bäck, Hamneda, Hornsborg en Agunnaryd.

Bovendien willen op een of andere manier laten zien wat er buiten de grenzen van Småland gebeurde. Toen de trein ging naar west Halland en oost Blekinge naar de havens aan de Noordzee en Oostzee voor transporten naar de wijde wereld.

Deze stations zijn nog niet verder gepland dan dat ze in de toekomst gebouwd zullen worden.
Je bent van harte welkom om mee te helpen. Hier kun je meer lezen over hoe je kunt helpen, op locatie of vanuit huis.